Nigeria
System przepowiadania przyszłości Ifa
Kraj(e) członkowski(e): Nigeria
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)
Ifa - system przepowiadania przyszłości, opierający się na rozbudowanym zestawie tekstów i formuł matematycznych, popularny jest wśród społeczności Joruba oraz wśród Afrykańczyków mieszkających na obu kontynentach amerykańskich i na Karaibach. Sam wyraz określa bóstwo-wyrocznię Ifa, zwane Orunmila, uważane przez Joruba za bóstwo mądrości, rozwoju intelektualnego oraz wróżby, zawiadujące ludzkim losem. W odróżnieniu od innych form wróżbiarstwa popularnych w tym regionie świata, wykorzystujących pośrednictwo medium w kontaktach z duchami, Ifa nie opiera się na udziale osób obdarzonych mocą jasnowidzenia, lecz na systemie znaków interpretowanych przez wróżbitę, kapłana Ifa zwanego babalawo, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza osobę będącą „ojcem kapłana”. System przepowiadania przyszłości Ifa stosowany był zawsze w sytuacji podejmowania ważnej decyzji indywidualnej lub zespołowej.
Zestaw tekstów wróżbiarskich, na których opierają się przepowiednie Ifa, składa się z 16 rozdziałów odu, 240 podrozdziałów omo-odu, a w każdym z rozdziałów lub podrozdziałów znajduje się około 16 wierszy ese. Babalawo za pomocą orzechów palmowych i wróżbiarskiego łańcucha odnosi dany problem do konkretnego odu, omo-odu i es, formułując przepowiednię. Ese, uważane za najważniejszy element przepowiedni Ifa, są recytowane językiem poetyckim przez kapłanów. Stanowią one zapis historii, języka, wierzeń, kosmowizji i współczesnych zjawisk społecznych dotyczących plemion Joruba. Wiedza na temat Ifa przetrwała w ich społeczności przekazywana kolejnym pokoleniom kapłanów. W okresie rządów kolonialnych oraz wskutek presji religijnej, tradycyjne wierzenia i praktyki były systematycznie niszczone. Kapłani Ifa, dziś w większości wiekowi, mają ograniczone możliwości podtrzymania przy życiu starej tradycji poprzez wykształcenie następców i przekazanie im skomplikowanej wiedzy. Młode pokolenia Joruba coraz bardziej tracą zainteresowanie tradycją wróżbiarską Ifa, czemu towarzyszy postępująca nietolerancja wobec wszelkiego rodzaju praktyk wróżbiarskich.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO