Uganda
Ugandyjska tkanina z kory drzewa
Kraje członkowskie(e): Uganda
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008.
(Proklamacja 2005)
Wytwarzanie odzieży z kory drzewa to pradawna tradycja ludów Baganda, zamieszkujących tereny królestwa Buganda na południu Ugandy. Zgodnie z tradycją, rzemieślnicy z klanu Ngonge, pracujący pod kierownictwem mistrza - kaboggoza, wytwarzają z kory drzewa materiał na stroje nie tylko dla rodziny królewskiej Baganda, ale także dla całej społeczności. Pradawna technika, o wiele wcześniejsza niż wynalazek tkactwa, oparta jest na najstarszych tajnikach wiedzy ludzkiej. Wewnętrzna warstwa kory dzikiego figowca Matuba (Ficus natalensis) pozyskiwana jest w czasie pory deszczowej, a następnie, w trakcie żmudnego procesu obróbki, wielokrotnie uderzana różnej wielkości drewnianymi młotkami w celu uzyskania należytej miękkości i gładkości faktury oraz jednolitego odcienia koloru terakoty. Obróbka odbywa się pod otwartą wiatą, by zapobiec zbyt szybkiemu wysychaniu kory. Szaty z kory noszone są jako togi zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety, które dodatkowo przepasają się szarfą. Tradycyjny materiał jest w kolorze terakoty, jednak szaty królów i wodzów są ponadto farbowane na biało albo czarno i noszone w nieco inny sposób dla podkreślenia statusu społecznego. Stroje z kory drzewa wkładane są na specjalne okazje, takie jak koronacja, obrzęd uzdrawiania, pogrzeb czy wydarzenie kulturalne, jednak sam materiał używany jest także do produkcji zasłon, moskitier, pościeli i do przechowywania zapasów.
Niegdyś w królestwie Bugandy manufaktury produkujące materiał z kory drzew występowały powszechnie - niemal każda wioska miała taki warsztat. Rzemiosło to podupadło w XIX wieku wraz z dotarciem w te regiony karawan arabskich oferujących materiały bawełniane. Jednakże tradycyjne stroje, obecnie służące głównie celom kulturowym i obrzędowym, dla ludu Buganda są w dalszym ciągu symbolem szczególnej tradycji społecznej i kulturowej. W ostatnich latach, produkcja materiałów z kory drzew według tradycyjnej technologii jest silnie wspierana w królestwie Bugandy.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO