Republika Dominikany
„Przestrzeń kulturowa Bractwa Ducha Świętego Congos z Villa Mella”
Kraj(e) członkowski(e): Republika Dominikany
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2001)
Bractwo Ducha Św. Congos z Villa Mella wyróżnia się w dziedzinie muzyki, tańca i uroczystości ludowych. Występy odbywają się z okazji świat religijnych, szczególnie obchodów Zesłania Ducha Świętego oraz podczas pogrzebów członków społeczności. Bractwo składa się zasadniczo z muzyków grających na instrumentach nazywanych congos. Są to bębny ręczne, których pochodzenie jest przypisywane działaniom Ducha Świętego. Bractwo, które jest obecnie otwarte dla wszystkich, bez względu na płeć lub pochodzenie, zostało założone w XVI wieku przez afrykańskich niewolników oraz ludzi o mieszanym pochodzeniu. Ze względów historycznych, Bractwo jest ważnym elementem tożsamości kulturowej tej społeczności i całego regionu. Podczas uroczystości Ducha Świętego, obchodzonych w Dzień Pięćdziesiątnicy (Zesłania Ducha Świętego), odbywają się modlitwy, tańce i śpiewy przy akompaniamencie congos. Organizowana jest także procesja, w której niesiona jest gołębica, symbolizująca Ducha Świętego. Grą na congos Bractwo nadaje również szczególnie uroczysty charakter obrzędom pogrzebowym: występy mają miejsce podczas czuwania przy zwłokach, procesji na cmentarz oraz w dziewiątym dniu żałoby, gdy modlitwy są wypowiadane przed trójpoziomowym katafalkiem, na którym umieszczana jest lalka symbolizująca zmarłego. Podczas ceremonii Banko, obchodzonej trzy lata po śmierci, wystawiany jest ten sam katafalk, a żyjący ostatecznie żegnają się ze zmarłym, który staje się przodkiem. Przy tej okazji wszyscy goście tańczą do muzyki congos.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO
Tradycja widowisk tanecznych Cocolo
Kraje członkowskie(e): Republika Dominikany
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)
Widowiska taneczne Cocolo zapoczątkowane zostały przez potomków niewolników, sprowadzonych przez Brytyjczyków w połowie XIX wieku z Karaibów do pracy na plantacjach trzciny cukrowej. Społeczność całkowicie odrębna językowo i kulturowo stworzyła własne kościoły, szkoły, towarzystwa dobroczynne i ośrodki pomocy. Jednak najbardziej wyróżniającą ją formą ekspresji pozostają organizowane co roku widowiska teatralne. Początkowo mające pejoratywne zabarwienie pojęcie „Cocolo”, odnoszące się do niewolników pracujących na brytyjskich plantacjach, obecnie używane jest z dumą.
Widowisko Cocolo jest tradycyjnie wystawiane przez rozmaite grupy teatralne podczas Świąt Bożego Narodzenia, w Dzień Świętego Piotra oraz w czasie karnawału. W przedstawieniach wykorzystywane są wątki tematyczne z różnych stron świata. Muzyka i gatunki tańca pochodzące z Afryki przeplatają się z wątkami dramatycznymi, legendami i postaciami z Biblii i średniowiecznej literatury europejskiej. Wśród elementów przedstawienia są kolędy bożonarodzeniowe, występy kapel smyczkowych, sławne widowisko Niega, na które składają się maskarady, wystawienia scenek takich jak „Dawid i Goliat”, „Moko-Jombi” oraz „Kowboje i Indianie”. Obecnie pozostała już tylko jedna trupa teatralna wystawiająca te widowiska, złożona z aktorów w bardzo podeszłym wieku.
Połączenie afrykańskich i brytyjskich wątków kulturowych i zaadaptowanie ich do wymogów środowiska hiszpańskich katolików samo w sobie jest przejawem kreatywności. Jednakże, chociaż starsi członkowie społeczności Cocolo wciąż posługują się w domach karaibską (kreolską) odmianą języka angielskiego, większość zapomniała swój ojczysty język i mówi wyłącznie po hiszpańsku. Współcześnie społeczność Cocolo żyje w rozproszeniu w różnych regionach Republiki Dominikany, stopniowo tracąc odrębność kulturową i podlegając społecznej asymilacji. Przekazanie młodym pokoleniom specjalistycznej wiedzy oraz tradycji widowisk tanecznych Cocolo staje się coraz trudniejsze.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO