Filipiny
„Śpiewy Hudhud z Ifugao”
Kraj(e) członkowski(e): Filipiny
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja: 2001)
Hudhud jest recytowany i śpiewany w społeczności Ifugao (znanej z systemu tarasowych upraw ryżu) podczas sadzenia i zbiorów ryżu, a także w czasie obrzędu czuwania przy zmarłych. Hudhud powstał prawdopodobnie przed VII wiekiem i obejmuje ponad 200 pieśni, z których każda składa się z 40 epizodów. Pełna recytacja trwa często od trzech do czterech godzin. Ponieważ Ifugao mają kulturę matrylinearną, to właśnie żona często odgrywa główną rolę w śpiewie, a jej brat zajmuje wyższą pozycję niż jej mąż. Hudhud jest więc cenny jako dokument antropologiczny. Język opowiadań jest pełen wyrażeń figuratywnych i powtórzeń oraz posługuje się metaforą i onomatopeją, które sprawiają, że próba jego zapisu jest bardzo trudna. Poeta zajmuje kluczową rolę w społeczności, zarówno jako historyk, jak i kaznodzieja, zaś głównymi narratorkami są starsze kobiety. Epos hudhud jest śpiewany na zmianę przez pierwszego narratora i chór. Wszystkie wersy wykonywane są na jedną, prostą melodię, wspólną dla całego regionu. Istnieje jedynie bardzo skąpa pisemna dokumentacja tej kultury.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO
Epos „Darangen” ludu Maranao w regionie Jeziora Lanao
Kraj(e) członkowski(e): Filipiny
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)
„Darangen” to starożytna pieśń epicka, w której zawarte jest bogactwo wiedzy o ludzie Maranao, zamieszkującym region Jeziora Lanao w Mindanao. Ta najbardziej wysunięta na południe wyspa archipelagu Filipin jest tradycyjną ojczyzną Maranao, jednej z trzech największych grup muzułmańskich w tym kraju. Złożona z 17 zwrotek i w sumie z 72000 wersów, „Darangen” opisuje epizody z historii Maranao oraz perypetie mitycznych bohaterów. Oprócz frapującej zawartości narracyjnej, epos porusza tematy życia i śmierci, flirtów, miłości i polityki, wyrażane za pomocą symboli, metafory, ironii i satyry. W „Darangen” przedstawione są także prawo zwyczajowe, standardy zachowania społecznego i etycznego, kanon piękna i wartości społeczne cenione przez Maranao. Do dziś normy prawa zwyczajowego, którymi kieruje się starsze pokolenie, odwołują się do tekstu eposu. „Darangen”, co w języku Maranao znaczy dosłownie „opowiadać piosenką”, istniało na Filipinach przed pojawieniem się Islamu w XIV wieku. Będąc częścią szerszej kultury epickiej, która wiąże się z wcześniejszą tradycją sanskrycką, „Darangen” pozwala zajrzeć w dawne, jeszcze przedmuzułmańskie tradycje kulturalne ludu Maranao. Pomimo że „Darangen” jest w większości przekazywany ustnie, część eposu została spisana ręcznie starodawnym alfabetem, opartym na piśmie arabskim. Manuskrypty te stanowią wielkiej wartości zabytki piśmiennictwa i dzieła sztuki. Wyspecjalizowani wykonawcy obydwu płci śpiewają „Darangen” podczas ceremonii ślubnych, które trwają zazwyczaj siedem nocy. Wykonawcy muszą odznaczać się znakomitą pamięcią, umiejętnościami improwizacyjnymi, poetycką wyobraźnią, wiedzą na temat prawa zwyczajowego i genealogii, doskonałą techniką wokalną oraz zdolnością do utrzymania uwagi publiczności przez długie godziny występu. Śpiewom towarzyszą czasem muzyka i taniec. Obecnie epos „Darangen” jest rzadko wykonywany ze względu na przewagę archaicznego słownictwa i form lingwistycznych, które rozumiane są tylko przez starsze pokolenie, osoby wykonujące tę formę sztuki oraz przez badaczy kultury.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO