Malezja
Teatr Mak Yong
Kraj(e) członkowski(e): Malezja
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)
tarożytna forma teatru, stworzona przez społeczności Malajów zamieszkujących Malezję, stanowi połączenie gry scenicznej, muzyki wokalnej i instrumentalnej, sztuki gestykulacji i wyszukanych kostiumów. Pochodzące z okolic Kelantan w północno-zachodniej Malezji, spektakle teatru Mak Yong wystawiane są głównie dla rozrywki lub w celach rytualnych, kiedy towarzyszą praktykom uzdrawiania chorych.
Zdaniem ekspertów, teatr Mak Yong pojawił się w Malezji na długo przed islamizacją tego kraju. Do roku 1920 przedstawienia organizowane były jako spektakle teatru królewskiego i odbywały się pod patronatem samego sułtanatu Kalenten. Dzięki temu, tradycja łatwo rozprzestrzeniała się w rolniczych regionach, gdzie – inspirowana sztuką dworską – zachowała wszystkie jej atrybuty, w tym wyrafinowane stroje. Typowe przedstawienie Mak Yong rozpoczyna się złożeniem ofiary bóstwom, po którym następują tańce, gra aktorów i muzyka, jak również improwizowane monologi i dialogi. Jedna historia może być przedstawiana przez kilka kolejnych wieczorów, a każdy spektakl może trwać trzy godziny. W tradycyjnych malajskich wioskach spektakle wystawiane są na tymczasowych scenach zbudowanych z drewna i liści palmowych. Widzowie siedzą z trzech stron sceny, czwarta zarezerwowana jest dla orkiestry, która składa się z trójstrunowych spiczastych skrzypiec rebab, pary dwustronnych bębnów beczkowych gendang oraz wiszącego gongu tetawak. Większość ról w spektaklach grają kobiety, a scenariusze oparte są na starych malajskich opowieściach ludowych, przedstawiających historie królów, świętych i błaznów. Spektakle Mak Yong są także związane z rytuałami uzdrawiania chorych przez szamanów, którzy dokonują tego poprzez śpiew, trans taneczny i egzorcyzmy.
Wymagające lat treningu Spektakle Mak Yong, dotrwały do dnia dzisiejszego głównie drogą przekazu ustnego. We współczesnych społeczeństwach tylko nieliczni młodzi ludzie gotowi są poświęcić tyle czasu na opanowanie trudnej sztuki aktorskiej. W rezultacie, repertuar teatru Mak Yong staje się coraz uboższy, liczba aktorów zdolnych wystąpić w spektaklu coraz mniejsza i ważna tradycja kulturalna stopniowo zanika.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO