jesteś tu: Strona główna » Kultura » Dziedzictwo kulturowe » Dziedzictwo niematerialne » Listy Dziedzictwa Niematerialnego » Azja i Oceania

Republika Korei

„Królewski rodowy obrzęd i muzyka rytualna w świątyni Jongmyo"
Kraj(e) członkowski(e): Republika Korei

Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2003)

Znajdująca się w Seulu, królewska konfucjańska świątynia Jongmyo, poświęcona przodkom dynastii Joseon, jest miejscem rytualnych zwyczajów, które łączą pieśń, taniec i muzykę. Rytuał jest obecnie wykonywany tylko raz w roku, w pierwszą niedzielę maja i jest organizowany przez potomków rodziny królewskiej. Jest to unikatowy przykład konfucjańskiego obrzędu, zainspirowanego klasycznymi tekstami chińskimi, dotyczącymi kultu przodków i pojęcia synowskiej pobożności, który w samych Chinach nie jest już obchodzony. Rytuał zawiera modlitwę o wieczny pokój duchów przodków, odmawianą w świątyni zbudowanej na ich duchowe miejsce spoczynku. Obrzęd został opisany w swojej obecnej formie w XV-wiecznych zbiorach dokumentów, które definiują porządek ceremonii. W trakcie obrzędu, kapłani ubrani w szaty rytualne, niosąc koronę królewską i diademy dla pozostałych uczestników, składają ofiary z jedzenia oraz z wina w rytualnych naczyniach. Muzyka (gongi, dzwonki, lutnie, cytry, flety) oraz taniec (wykonywany przez 64 tancerzy ustawionych w 8 rzędów) ilustrują stałą przemienność sił Jin i Jang w taki sposób, w jaki jest to przedstawione w konfucjańskich tekstach. Taniec Munmu, wykonywany przy akompaniamencie harmonijnej, kojącej muzyki botaepyong, przedstawia królów i siłę Jang, symbolizowaną przez pierwszy krok tańca, który jest zawsze wykonywany w lewą stronę. Mumu, taniec wojskowy odbywa się przy akompaniamencie muzyki jeongdaeeop w tonacji molowej i reprezentuje siłę Jin, symbolizowaną przez pierwszy krok tańca, który jest zawsze wykonywany w prawą stronę.

„Epickie pieśni pansori”
Kraj(e) członkowski(e): Republika Korei

Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2003)

Znaczącym wyrazem bogatej tradycji sztuk scenicznych Korei jest pansori, gatunek muzycznego opowiadania wykonywany przez jednego wokalistę przy akompaniamencie bębna. Ta popularna tradycja, dla której charakterystyczny jest ekspresyjny śpiew, stylizowana mowa oraz specjalny repertuar narracji i mimetycznych gestów, zawiera elementy zarówno kultury elit jak i ludowej. W czasie przedstawień trwających do ośmiu godzin, śpiewak lub śpiewaczka przy akompaniamencie bębna cylindrycznego improwizuje tekst, w którym wiejski dialekt koreański przeplata się z wyszukanymi literackimi wyrażeniami. Nazwa pansori pochodzi od koreańskich słów: pan oznaczającego miejsce, w którym gromadzi się wiele ludzi, oraz sori czyli pieśń. Pansori powstało w XVII wieku w południowo-zachodniej Korei, prawdopodobnie jako nowa forma wyrażania narracyjnych pieśni szamanów. Aż do XIX wieku pozostało tradycją przekazywaną ustnie pośród prostych ludzi, później uzyskało bardziej wyrafinowaną literacko treść i zaczęło cieszyć się znaczącą popularnością wśród elity miejskiej. Sceneria, bohaterowie i sytuacje, które tworzą świat pansori, mają swoje korzenie w koreańskiej historii w okresie Joseon (1392-1910). Wśród poruszanych tematów są: lojalność wobec bliskich, żałoba i miłość. Artyści pansori przechodzą długi, mozolny trening, zanim zdołają mistrzowsko opanować wielką różnorodność brzmień wokalnych i zapamiętać złożony repertuar. Wielu wirtuozów rozwinęło własne style interpretacji i zyskało sławę dzięki szczególnemu sposobowi przedstawiania poszczególnych epizodów.

Festiwal "Gangneung Danoje"
Kraj(e) członkowski(e): Republika Korei

Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)

Festiwal Danoje obchodzony jest w mieście Gangneung i okolicach, w rejonie gór Taebaek na Półwyspie Koreańskim. Podczas festiwalu, na grzbiecie góry Daegwallyeong odprawiany jest szamański rytuał ku czci górskiego bóstwa oraz opiekuńczych bóstw męskich i żeńskich. Rytuał składa się z tradycyjnej muzyki, tradycyjnych pieśni Odokddegi, dramatu masek Gwanno oraz poetyckiej narracji. Ważnym miejscem festiwalu jest miejski targ Nanjang (największy targ na świeżym powietrzu w Korei), na którym sprzedawane są lokalne produkty i wyroby rzemiosła; a także odbywają się zawody, gry i występy cyrkowe. Coroczny festiwal, trwający cztery tygodnie, rozpoczyna się warzeniem świętego likieru w piątym dniu czwartego miesiąca kalendarza księżycowego. Istotnymi elementami otwarcia festiwalu są również szamańskie obrzędy dano, w którym główną rolę odgrywają święte drzewo sinmok oraz rytualny przedmiot hwagae wykonanych z piór, dzwoneczków i drewna bambusa. Pierwsza wzmianka o festiwalu pochodzi z chińskiego manuskryptu z III wieku. W formie obecnie wystawianej , festiwal zawiera elementy opisane już w „Kronice Imyeong”, wydanej w latach 1720-1724 za panowania króla Gyeongjong z dynastii Joseon. Jedną z wyjątkowych cech festiwalu jest połączenie ofiarnych obrzędów konfucjańskich z rytuałami zarówno szamańskimi, jak i buddyjskimi. Panuje przekonanie, że rytuały ku czci bogów chronią ten region przed klęskami żywiołowymi, zapewniając mieszkańcom życie w spokoju i dobrobycie. Każdego roku ogromna liczba odwiedzających aktywnie uczestniczy w warzeniu likieru, malowaniu masek do przedstawienia Gwanno, przygotowywaniu i wspólnym zjadaniu ciasteczek ryżowych surichiwi, wzajemnym myciu włosów w irysowej wodzie. Jedną z tradycyjnych funkcji festiwalu było niwelowanie barier społecznych dzięki uczestnictwu w nim osób z różnych warstw społecznych. Dziś jest to ważny element przekazu tradycyjnej kultury oraz umacniania świadomości wspólnoty lokalnej. Współcześnie festiwal Gangneung Danoje cieszy się ogromną popularnością. Jednak postępująca standaryzacja kultury i coraz większa w ostatnich latach popularność festiwalu w mediach spowodowały eliminację wielu jego tradycyjnych elementów. Stale zmniejsza się liczba osób, mogących przekazać tę tradycję oraz posiadających uprawnienia do tego, nadawane przez rząd koreański w latach 70. ub. Wieku. Gwałtowny rozwój infrastruktury miasta Gangneung może doprowadzić do uszczuplenia przestrzeni, w której tradycyjnie odbywa się festiwal.

Daemokjang, tradycyjna architektura drewniana
Kraj(e) członkowski(e): Republika Korei

Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2010.

Termin „Daemokjang” odnosi się do tradycyjnej koreańskiej architektury drewnianej, a szczególnie do cieśli, którzy posługują się tradycyjnymi technikami stolarskimi. Zakres działań tych rzemieślników obejmuje także konserwację, naprawy i rekonstrukcję budowli historycznych, od tradycyjnych koreańskich domów do zabytkowych drewnianych pałaców i świątyń. Mistrzowie Daemokjang są odpowiedzialni za cały proces konstrukcji, łącznie z planowaniem, projektowaniem i montażem budynków oraz nadzorem podległych im stolarzy. Drewniane budowle tworzone przez mistrzów Daemokjang prezentują charakterystyczne cechy tradycyjnej koreańskiej architektury - są smukłe, proste i bez ozdób. Tradycyjny proces konstrukcji wymaga od wykonawców zarówno umiejętności technicznych, niezbędnych do projektowania budynku z uwzględnieniem jego wymiarów, miejsca i funkcji, jak i wyczucia estetycznego, potrzebnego przy wyborze budulca, cięciu i toczeniu drewna oraz montażu i łączeniu odrębnych fragmentów drewna bez użycia gwoździ do instalowania tzw. ”złączy, które przetrwają tysiąclecia”. Praktyczna wiedza Daemokjang przekazywana była z pokolenia na pokolenie, a osiągnięcie mistrzostwa w tej dziedzinie wymaga dziesiątków lat nauki i doświadczeń. Podczas prac przywracających świetność zabytkowym budowlom, rzemieślnicy Daemokjang odtwarzają piękno tradycyjnej architektury z jej artystyczną kreatywnością i za pomocą swych praktycznych umiejętności nadają jej nowy wizerunek.

Gagok, pieśni liryczne z akompaniamentem orkiestry
Kraj(e) członkowski(e): Republika Korei

Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2010.

Gagok z kilku form śpiewu, składających się na jeongga, to rodzaj tradycyjnej koreańskiej muzyki wokalnej śpiewanej przez mężczyzn i kobiety z towarzyszeniem niewielkiej orkiestry. Niegdyś towarzysząca klasom wyższym, obecnie jest szeroko rozpowszechniona w całym kraju. Gagok składa się z 26 namchang – pieśni dla mężczyzn i 15 yeochang – pieśni dla kobiet. Namchang są wykonywane mocnym, głębokim i donośnym głosem, a yaochang – wysokim i słabym. Gagok komponuje się zarówno w tonacji uroczystej i spokojnej, jak i w tonacji melancholijnej, przy użyciu rytmu 10. lub 16. taktowego. Tradycyjna instrumentacja orkiestry obejmuje 6 strunową cytrę geomungo, bambusowy flet poprzeczny daegeum, 12 strunową cytrę gayageum i piri (małą piszczałkę z podwójnej trzciny). Pieśni Gagok są cenione za formy liryczne, harmonię, wyrafinowaną melodię oraz nowoczesną, finezyjną kompozycję muzyczną. Osiągnięcie kunsztu w tej formie śpiewu wymaga czasu i ogromnego wysiłku, a występy narzucają konieczność czynnego zaangażowania i wyjątkowego opanowania. Gagok jest utrwalany i przekazywany za pośrednictwem wykonawców, przez społeczności i związane z nimi organizacje w ośrodkach popularyzujących wiedzę o lokalnym dziedzictwie. Gagok odgrywa ważną rolę w utrwalaniu koreańskiej tożsamości.