Uzbekistan
„Przestrzeń kulturowa regionu Bojsun”
Kraj(e) członkowski(e): Uzbekistan
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2003)
Bojsun, który liczy obecnie 82 000 mieszkańców, jest jednym z najstarszych zamieszkałych miejsc na świecie. Usytuowany na szlaku z Azji Mniejszej do Indii, region ten przechował pozostałości archaicznej kultury i ślady wielu religii. Są wśród nich zoroastryzm i buddyzm (przykłady związanej z nimi sztuki obecne są w regionie), islam, który przybył tutaj w VIII wieku, oraz przedislamskie wierzenia, takie jak szamanizm i toteizm. Liczne tradycyjne obrzędy są wciąż żywe: w wigilię wiosennego święta Nawruz odprawiany jest rytuał zasiewu ze składaniem darów z jedzenia. Obrzęd ten, w którym wzywa się boga deszczu (zaczerpnięty z wierzeń zoroastryzmu), zakłada wykonanie kukły, którą następnie moczy się w wodzie. Zachowały się również obrzędy rodzinne: 40 dni po urodzinach dziecka złe duchy są przepędzane za pomocą ognia i popiołu, potem dziecko zostaje obrzezane, a rytuałowi towarzyszą walki kozłów i rozmaite gry. Urządzane są także ceremonie zaślubin, obrzędy pogrzebowe oraz obrzędy szamańskie służące leczeniu chorych. Do popularnej tradycji należą rytualne śpiewy związane z corocznymi świętami, melodie pasterskie, legendy epickie i tańce narodowe, które są często wykonywane podczas uroczystości obrzędowych. W tradycjach tadżyckich i uzbeckich da się zauważyć wiele wzajemnych oddziaływań. W pieśniach stworzono nowe wersje mitycznych tematów zaczerpniętych z eposów, z których część odnosi się do specyficznych rytuałów. Występują również śpiewy liryczne na temat natury, wykonywane przy akompaniamencie instrumentów dętych i strunowych. Zespół muzyki ludowej „Shalola” zebrał pieśni ludowe i zrobił spis tradycyjnych instrumentów oraz kostiumów. Członkowie grupy sporządzili również dokumentację legend, eposów i dawnych wioskowych melodii.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO