Albania
"Albański folklor izopolifoniczny"
Kraje członkowskie: Albania
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)
Tradycyjną albańską muzykę polifoniczną można podzielić na dwie główne grupy stylistyczne. Pierwsza to muzyka wykonywana przez grupę etniczną Gegów z północnej Albanii, drugato muzyka Tosków i Labów zamieszkujących południe. Wpis obejmuje izopolifoniczną muzykę wykonywaną przez Tosków i Labów. Termin „izo” wiąże się z określeniem ison odnoszącym się w kościelnej muzyce bizantyjskiej do burdonu, który towarzyszy śpiewowi polifonicznemu. Dźwięki burdonu wykonywane są na dwa sposoby: wśród Tosków w sposób ciągły i utrzymywany na sylabie „e” za pomocą nieregularnego oddechu, natomiast wśród Labów wykonywany w tonacji rytmicznej do tekstu piosenki. Mogą zachodzić różnice pomiędzy dwu-, trzy- i czterogłosową polifonią. Dwugłosowa izopolifonia prezentuje najprostszą formę polifonii albańskiej, popularną szczególnie na południu kraju. Izopolifonia jwykonywana jest głównie przez mężczyzn, choć zdarzają się również śpiewające kobiety. Muzyka wykonywana jest podczas ważnych wydarzeń i uroczystości, takich jak śluby, pogrzeby, żniwa, uroczystości religijne i festiwale, np. słynny albański festiwal ludowy w Gjirokastra. Cechą charakterystyczną albańskiej izopolifonii są pieśni składające się z trzech części: dwóch partii solowych, melodii oraz kontrmelodii z chóralnym burdonem. Polifonia czteroczęściowa spotykana jest rzadziej i tylko wśród Labów. Ta forma składa się również z dwóch części solowych, ale wykonywanych z akompaniamentem podwójnego burdonu: chóralnego i solowego. Konstrukcja części solowych różni się w zależności od sposobów wykonywania burdonu. Nieznaczny wzrost turystyki kulturalnej oraz narastające zainteresowanie środowisk naukowych tą unikatową tradycją ludową przyczyniły się do odrodzenia albańskiej izopolifonii w ostatnich dziesięcioleciach.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO