Federacja Rosyjska
„Przestrzeń kulturowa i kulturowy przekaz ustny Semejskie”
Kraj(e) członkowski(e): Federacja Rosyjska
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2001)
Społeczeństwo starowierców Semejskie mieszka obecnie na odległym terenie regionu Zabajkala. Stanowi zamkniętą społeczność wyznaniową wewnątrz Rosji, posiadającą specyficzne elementy kultury i swoją własną grupową świadomość. Semejskie – „ci, którzy żyją jak rodzina” – są staroobrzędowcami, wiernymi siedemnastowiecznym ortodoksyjnym regułom. Historia społeczności Semejskie jest naznaczona represjami, prześladowaniami i wygnaniami, inspirowanymi przez kościół prawosławny po schizmie w XVII wieku, a następnie przez reżim sowiecki. Za panowania carycy Katarzyny Wielkiej osiedlili się na Syberii, gdzie żyjąc w całkowitej izolacji, zdołali zachować swoją rdzenną oryginalną kulturę i rosyjski styl życia tamtych czasów. Semejskie mówią dialektem południowo-rosyjskim z zapożyczeniami z białoruskiego, ukraińskiego i burłackiego, a ich styl życia charakteryzuje się kultem rodziny, silnymi moralnymi zasadami, tradycyjnym strojem oraz tradycyjnym, specyficznym stylem budownictwa i ornamentacji. Chóry śpiewające podczas uroczystości rodzinnych i festiwali ludowych, mają korzenie w średniowiecznej rosyjskiej muzyce liturgicznej. Wykonywane przez nich pieśni są unikatowym przykładem śpiewu polifonicznego, znanego jako śpiew „przeciągany” (charakteryzujący się przeciąganiem samogłosek).
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO
"Olonkho - jakucki epos heroiczny"
Kraje członkowskie: Federacja Rosyjska
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)
Termin „Olonkho” odnosi się do tekstów licznych jakuckich opowieści poetyckich. Gatunek ten należy do najstarszej sztuki epickiej ludów turecko - mongolskich. Jest wykonywany w Republice Sacha, na północnym wschodzie Rosji. Epos Olonkho jest najważniejszym gatunkiem poetyckim Jakucji i pełni też funkcję edukacyjną. Długość opowieści różni się: najkrótsze liczą 10-15 linii, najdłuższe do 50 000 linii. Epos opisuje przekonania Jakutów, zwyczaje i szamańskie obrzędy, jednocześnie interpretując je i wyjaśniając różne aspekty życia. Opowieści zawierające liczne legendy o czynach starożytnych booturs (wojowników), przechowują całą epicką pamięć narodu. Jako literatura przekazywana ustnie, Olonkho ma w sobie wielką siłę moralną i jednocześnie ścisłe powiązanie z tradycjami szamańskimi. Opowiadane historie rozgrywają się w okresie rozpadu społeczeństwa plemiennego i przepełnione są żywą mitologią z udziałem bóstw, duchów, złych potworów oraz różnych zwierząt i ptaków. Odzwierciedlają także społeczno - ekonomiczny styl życia małego państwa walczącego o przetrwanie w czasach politycznych represji i w nieprzychylnych warunkach klimatyczno - geograficznych. Kiedyś każda lokalna społeczność miała własnego narratora, dysponującego bogatym repertuarem opowieści i dzięki temu Olonkho krążyło w licznych wersjach. Tradycja podtrzymywana była i rozwijana w domach, gdzie stanowiła najlepszą rozrywkę podczas długich, zimowych wieczorów. Opowieści przedstawiane są w formie pieśni, zaś fragmenty opisowe i narracyjne są recytowane w szybkim tempie. Narrator musi być aktorem, utalentowanym pieśniarzem i mistrzem elokwencji, biegłym w poetycznej improwizacji. Przed drugą wojną światową znanych było ponad 400 artystów wykonujących Olonkho. Polityczne i technologiczne zmiany, które dokonały się w XX wieku w Rosji, zagroziły istnieniu epickiej tradycji Sachy. Zarówno w czasach sowieckich, jak i tuż po pierestrojce wykonywanie Olonkho było zakazane. Obecnie tradycja narracyjna zanika w wyniku szybkiej urbanizacji i upadku narodowej kultury jakuckiej, a także starzenia się pokoleń olonkhohuts. Do zamierania tej tradycji przyczyniły się także przemiany językowe, czynniki społeczne i historyczne oraz rozwój pisma, druku, radia i telewizji.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO