Republika Czeska
"Slovacko Verbunk" (Taniec rekrutów regionu Slovacko)
Kraj(e) członkowski(e): Republika Czeska
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)
Opis Slovacko Verbunk jest improwizowanym tańcem, wykonywanym przez chłopców i mężczyzn zamieszkujących południowe Morawy oraz okręg Zlin w Republice Czeskiej. Nazwa tańca pochodzi od niemieckiego słowa „Werbung” (przekształconego w czeskie „Verbunk”), oznaczającego pobór do wojska. Nawiązuje do historycznych początków tego tańca w XVIII w., kiedy do armii rekrutowano tancerzy i żołnierzy. Obecnie taniec wykonywany jest przez ludowe grupy taneczne w większości miast i wsi regionu Slovacko, głównie podczas corocznych uroczystości biesiadnych. Slovacko Verbung tańczony jest przy muzyce nazywanej pieśnią nowowęgierską i składa się zazwyczaj z 3 części. Na początku wykonywana jest pieśń, po niej następują wolne kroki taneczne, które stopniowo przechodzą w coraz szybsze. Taniec nie ma stałego układu choreograficznego, charakteryzuje go spontaniczność i indywidualna ekspresja wykonawców. Jednym z częstych elementów jest inicjowany podczas występu konkurs podskoków. Zazwyczaj taniec wykonuje grupa mężczyzn, z których każdy interpretuje muzykę na swój własny sposób. Istnieje 6 zróżnicowanych regionalnie odmian Slovacko Verbunk, dopuszczających znaczną różnorodność figur i rytmów tanecznych. Odmiany te wykształciły się na początku XX w. i do dziś są rozwijane. Jako istotny element lokalnych zwyczajów i uroczystości, Slovacko Verbung jest tradycyjnie wykonywany w konkursie na najlepszego tancerza podczas Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego w miejscowości Strażnica. Za największe zagrożenie dla przetrwania regionalnych odmian Slovacko Verbunk uważa się migrację zarobkową do miast nie tylko ludzi bardzo młodych, ale także tych w średnim wieku. Utrzymanie tradycji tego tańca zależy również od wsparcia finansowego, bowiem stroje oraz instrumenty muzyczne są robione ręcznie i wymagają regularnej konserwacji.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO
Obrzędy końca karnawału we wsiach regionu Hlinecko
Kraj(e) członkowski(e): Republika Czeska
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2010.
Kolędowanie pod koniec karnawału odbywa się w miejscowości Hlinsko i w 6 sąsiednich wioskach w regionie Hlinecko we wschodnich Czechach na terytorium Republiki Czeskiej. Ten ludowy obrzęd odbywa się pod koniec zimy, w okresie poprzedzającym Wielki Post, w czasie tzw. ostatków. Mężczyźni i chłopcy w maskach przedstawiających tradycyjne postaci (czerwone maski dla kawalerów i czarne dla żonatych mężczyzn) chodzą po wsi z domu do domu, przy akompaniamencie głośnej muzyki. Przebierańcy zatrzymują się przy każdym domu i z przyzwoleniem gospodarza czterech mężczyzn wykonuje obrzędowy taniec, który ma zapewnić dobre plony i pomyślność rodziny. Otrzymują w zamian drobne datki i upominki. Na zakończenie obchodu odbywa się symboliczny akt „egzekucji” na kukle zwierzęcia będącego odpowiednikiem polskiego Turonia. Zwierzę jest skazywane za rzekome grzechy, a towarzyszy temu odczytanie napisanego z humorem testamentu, którego treść nawiązuje do aktualnych wydarzeń. Po symbolicznej „egzekucji” kolędnicy przywracają kukłę do życia z pomocą alkoholu. Daje to hasło do rozpoczęcia tańca kolędników z widzami. Obchód wsi z okazji końca karnawału, który był zakazywany najpierw w XVIII i XIX wieku przez Kościół, a następnie w XX wieku przez władze komunistyczne, odgrywa ważną rolę w zachowaniu spójności wiejskiej wspólnoty. Młodzi ludzie i dzieci pomagają w przygotowaniach, a rodzice wykonują kopie tradycyjnych masek dla swoich synów.
©2010 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO