Słowacja
Fujara i muzyka na ten instrument
Kraj(e) członkowski(e): Słowacja
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2005)
Fujara – tradycyjny instrument słowackich pasterzy owiec - to niezwykle długi flet z trzema otworami palcowymi, uważany za nieodłączny element tradycyjnej kultury środkowej Słowacji. Jest czymś więcej niż tylko instrumentem muzycznym: ze względu na niezwykle wyszukaną, indywidualną ornamentykę, każdy z tych instrumentów stanowi osobne dzieło sztuki. Główna tuba fujary ma długość 160 do 200 cm i połączona jest z drugą, krótszą o długości 50 do 80 cm. Z fletu wydobywać można głęboki mruczący dźwięk dzięki jego niższym rejestrom, jak również tony bardzo wysokie osiągane dzięki wyjątkowej długości instrumentu. Melancholijna, rapsodyczna muzyka dostosowywana jest do treści piosenki opisującej życie i pracę pasterzy. Melodie wynikają w znacznej mierze z technicznych możliwości instrumentu, pozwalającego na wydobywanie dźwięków imitujących odgłosy natury, takie jak plusk wody w strumieniu czy w górskich źródłach.
Już w XIX wieku fujara stała się instrumentem popularnym nie tylko wśród pasterzy. Dzięki festiwalom folklorystycznym zyskała uznanie i zainteresowanie muzyków nie tylko w regionie Podpola, z którego się wywodzi, ale także w całej Słowacji. Grywa się na niej przy różnych okazjach w ciągu całego roku, głównie jednak od wiosny do jesieni. Wykonawcami są zawodowi muzycy, a czasami na festiwalach także nieliczni już pasterze owiec. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat fujara stała się instrumentem popularnym podczas specjalnych uroczystości. Okres komunistyczny, a później lata 90. XX wieku przyniosły znaczące zmiany społeczne, kulturalne i ekonomiczne, w tym m.in. całkowite odwrócenie się młodych ludzi od tradycyjnej kultury ludowej. Jedynie dzięki indywidualnej inicjatywie umiejętność gry na fujarze i sam instrument przetrwały do dnia dzisiejszego.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO