Irak
„Irackie maqam”
Kraj(e) członkowski(e): Irak
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2008. (Proklamacja 2003)
Maqam, powszechnie uznawana za najważniejszą część irackiej tradycji muzyki „klasycznej”, mieści w sobie szeroki repertuar, charakterystyczne instrumenty i konwencje wykonawcze przeznaczone dla specjalnie przygotowanych pieśniarzy i muzyków. Ten popularny gatunek jest także źródłem wielu informacji, dotyczących muzycznej historii regionu i wielowiekowych wzajemnych oddziaływań na siebie kultur krajów arabskich. Pradawny iracki gatunek maqam jest pod względem struktury i instrumentacji bardzo bliski rodzinie tradycyjnych form muzycznych, praktykowanych w Iranie, Azerbejdżanie i Uzbekistanie. Iracki maqam obejmuje liczne gatunki i podstawowe style melodyczne. Cechują go złożone, improwizowane partie wokalne, wsparte czasami akompaniamentem metrycznym i często tworzące składanki pieśni stroficznych. Zręczna improwizacja głównego wokalisty (qari’) i gra orkiestry (tszalgi) towarzyszącej mu podczas całego występu, tworzą razem intrygujący spektakl, oparty na ścisłej współzależności. Do typowych instrumentów należą: santur (rodzaj cymbałów), jawzah (czterostrunowe skrzypce), dumbak (wydający niskie tony bęben ręczny) oraz daff (małe tamburyno). Spektakle maqam mają głównie miejsce podczas prywatnych spotkań, a także w kawiarniach i teatrach. Ze względu na repertuar głęboko zakorzeniony w klasycznej i potocznej poezji arabskiej oraz charakterystyczne wokalne i instrumentalne brzmienie, maqam jest formą muzyczną najbardziej poważaną przez irackich muzyków, intelektualistów, uczonych z dziedziny literatury i muzyki, jak również przez ludzi z różnych kręgów społecznych Iraku. Dzięki swojemu bogatemu repertuarowi i charakterystycznemu stylowi interpretacji, ta forma ekspresji obejmuje dziedzictwo literatury i muzyki irackiej. Podczas gdy wiele stylów muzyki arabskiej tego regionu zaginęło lub uległo znacznym wpływom zachodnim, iracki maqam pozostał w znacznej części nienaruszony, zachowując w szczególności swoją wysoce ozdobną technikę wokalu i improwizacyjny charakter. Wciąż odnosi wielkie sukcesy, czego dowodem są liczne występy na żywo i nagrania, zarówno w Iraku jak i zagranicą.
© 2008 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO