Chorwacja
Śpiew ojkanje
Kraj(e) członkowski(e): Chorwacja
Wpis na Listę Dziedzictwa Niematerialnego wymagającego pilnej ochrony 2010.
Spiew ojkanje na dwa głosy, który usłyszeć można w śródlądowej części regionu Dalmacji, wykonywany jest przez dwóch lub większą liczbę wykonawców (kobiet lub mężczyzn) techniką tremolo: głosu wydobywanego z głębi gardła. Długość pieśni zależy od możliwości wstrzymania oddechu przez głównego wykonawcę. Melodie oparte są na ograniczonej, w większości chromatycznej skali tonalnej, a tematyka tekstów jest zróżnicowana, od miłości po aktualne zagadnienia społeczno-polityczne. Ojkanje zawdzięcza przetrwanie lokalnym grupom miłośników tradycji, którzy przekazują umiejętności i wiedzę związaną z tą formą sztuki, prezentując ją na festiwalach nie tylko w Chorwacji, ale na całym świecie. Chociaż ojkanje przekazywane jest tradycyjnie ustnie, coraz większą rolę w zachowaniu tej tradycji odgrywają obecnie nagrania audio i wideo oraz szkolenia organizowane w ramach lokalnych grup folklorystycznych. Jednak przetrwanie indywidualnych technik tremolo i różnorodnych form śpiewu na dwa głosy zależy w dużej mierze od talentu i umiejętności śpiewaków oraz ich zdolności wykonawczych i umiejętności przekazania wiedzy kolejnym pokoleniom. Niedawne konflikty oraz migracje ze wsi do miast spowodowały zmniejszenie liczby ludności tego regionu oraz zmiany stylu życia, co pociągnęło za sobą zanikanie wielu dawnych gatunków i stylów śpiewu solowego.
©2010 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO
Sinjska Alka, turniej rycerski w Sinj
Kraj(e) członkowski(e): Chorwacja
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2010
Sinjska Alka to turniej rycerski, którego początki sięgają XVIII wieku. Odbywa się co roku w miejscowości Sinj, w Cetinskiej Krajinie. Podczas turnieju rycerze galopują na koniach główną ulicą miasta, celując lancą w żelazną obręcz wiszącą na linie. Nazwa widowiska wywodzi się właśnie od słowa alka – obręcz, którego tureckie pochodzenie odzwierciedla historyczne powiązania i wzajemne przenikanie się dwóch całkowicie różnych kultur. Reguły turnieju, skodyfikowane statutem z 1833 roku, promują zasady etyki i fair play, podkreślając znaczenie uczestnictwa w życiu społeczności lokalnej. Uczestnicy muszą pochodzić z Sinj lub z regionu Cetinskiej Krajiny. Cała społeczność bierze udział w rekonstruowaniu, wytwarzaniu i konserwacji broni, strojów i akcesoriów turniejowych, w ten sposób przyczyniając się do podtrzymania tradycji. W czasie turnieju odbywają się także często lokalne święta religijne, społeczne lub rodzinne uroczystości w domach lub na otwartym powietrzu. Sinjska Alka to ostatnia pozostałość średniowiecznych turniejów rycerskich, które aż do XIX wieku odbywały się regularnie w chorwackich miasteczkach nadmorskich. Stały się wizytówką lokalnej historii i środkiem przekazu zbiorowej pamięci z pokolenia na pokolenie.
©2010 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO
Sztuka wyrobu pierników z Północnej Chorwacji
Kraj(e) członkowski(e): Chorwacja
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2010
Tradycja wyrobu pierników narodziła się w niektórych zakonach w średniowiecznej Europie. Na obszarze dzisiejszej Chorwacji piernikarstwo stało się sztuką. Piernikarze, którzy wytwarzali również miód i świece, działali w północnej części kraju. Wykonywanie tego zawodu wymaga zręczności i szybkości. Wszyscy piernikarze stosują taki sam przepis, w którym wykorzystuje się mąkę, cukier, wodę i sodę spożywczą oraz niezbędne przyprawy. Odlane w foremkach pierniki piecze się, suszy, a następnie zdobi barwnikami spożywczymi. Każdy wykonawca dekoruje je na swój sposób, zdobiąc obrazkami, małymi lusterkami czy też tekstem wiersza lub przesłania. Wśród bogatego wzornictwa kształtów najpopularniejszy jest motyw serca, często stosowany z okazji wesela, dekorowany imionami nowożeńców i datą ślubu. Każdy rzemieślnik działa w swojej dziedzinie i nie konkuruje z innymi. Sztuka wypiekania pierników od wieków jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, najpierw tylko mężczyznom, a obecnie mężczyznom i kobietom. Pierniki stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli chorwackiej tożsamości. Współcześnie ich producenci są ważnymi uczestnikami lokalnych wydarzeń, festynów i zgromadzeń, zapewniając członkom społeczności poczucie tożsamości i trwania.
©2010 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO