Francja
Compagnonnage
Kraj(e) członkowski(e): Francja
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2010
Francuski system nauki zawodu zwany compagnonnage stanowi unikalny sposób organizacji kształcenia w zawodach związanych z kamieniarstwem, ciesielstwem, kowalstwem, rymarstwem, tkactwem, jak również w tych, które związane są z jedzeniem (piekarzy, kucharzy itp.). Oryginalność tego systemu polega na łączeniu różnorodnych metod i procesów zdobywania wiedzy. Składają się na niego: wyjazdy w kraju i za granicę (etap nauki zwany Tour de France), obrzędy inicjacji zawodowej, nauka szkolna, poznawanie obyczajów i technik. Ruch obejmuje ok. 45 tysięcy osób, które należą do trzech grup compagnons. Młodzi ludzie począwszy od 16 roku życia, którzy chcą uczyć się danego zawodu lub rozwijać umiejętności, mogą ubiegać się o przyjęcie do wspólnoty cechowej. Nauka trwa średnio pięć lat. Uczeń regularnie odbywa podróże we Francji i za granicą, żeby zdobyć wiedzę i doświadczyć różnych sposobów jej przekazywania. Aby móc nabytą wiedzę przekazywać, uczeń musi wykazać się kunsztem mistrzowskim, wykonując pracę, którą sprawdzają i oceniają jego towarzysze cechowi (compagnons). Compagnonnage uważa się na ogół za zachowany do dzisiejszych czasów system praktykowania i nauczania niektórych dawnych technik zawodowych oraz drogę do osiągania kunsztu w zawodzie, ściśle związaną z rozwojem osobowym, nauką i praktykowaniem obrzędów inicjacji właściwych dla danego rodzaju rzemiosła.
©2010 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO
Francuska tradycja biesiadna
Kraj(e) członkowski(e): Francja
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2010.
Uroczyste spotkania wokół stołu we Francji są tradycją związaną z obchodami ważnych momentów w życiu człowieka i wspólnoty – narodzin, ślubów, rocznic, sukcesów czy powrotów po długiej nieobecności. W czasie okolicznościowego przyjęcia współbiesiadnicy cieszą się „dobrym jedzeniem” i „dobrym piciem” w rozumieniu sztuki kulinarnej. Istotą przyjęcia jest fakt bycia razem, korzystanie z przyjemności stołu i pewien rodzaj harmonii między człowiekiem i darami natury. Do ważnych elementów tego zwyczaju należy staranny dobór dań, wyszukane przepisy, zakup produktów wysokiej jakości, najlepiej miejscowych o dobrze zharmonizowanych smakach, dobór odpowiednich win do różnych dań, udekorowanie stołu oraz zachowanie przy stole właściwe dla degustacji potraw i napitków. Przyjęcie okolicznościowe powinno odbywać się według stałego schematu: zaczynać od aperitifu, a kończyć na podaniu digestifu i obejmować co najmniej cztery dania: przystawkę, ryby lub mięso z warzywami, sery i deser. Osoby uznawane za znawców sztuki kulinarnej pielęgnują te tradycje i czuwają nad przestrzeganiem zwyczajów, przyczyniając się w ten sposób do przekazywania tradycji, zwłaszcza młodemu pokoleniu, drogą ustną lub na piśmie. Spotkania wokół stołu sprzyjają zacieśnianiu więzi rodzinnych i przyjacielskich, w szerszej perspektywie - umacniają więzi społeczne.
©2010 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO
Point d’Alençon
Kraj(e) członkowski(e): Francja
Wpis na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości 2010
Point d’Alençon to rzadka technika wykonywania koronki igłowej. Jest związana z miastem Alençon w Normandii, w północno-zachodniej Francji. Jej wyjątkowość polega na wymaganym wysokim poziomie kwalifikacji i bardzo długim czasie wykonywania (jeden centymetr kwadratowy powstaje w ciągu 7 godzin pracy). Ażurowe tkaniny wykonane tą techniką służą do celów dekoracyjnych, świeckich i religijnych. Powstają w wyniku łączenia poszczególnych motywów cienką siateczką. Praca podzielona jest na kilka etapów: naszkicowania i zaznaczenia wzoru na pergaminie, stworzenia zarysu wzoru i tła z siateczki, połączenia motywów, cieniowania, zdobienia wzorami i wykonania haftu dla nadania wypukłości. Następnie odrywa się koronkę od papieru za pomocą brzytwy, przycina nitki i wygładza używając do tego szczypców kraba. Każda koronczarka zna wszystkie etapy powstawania koronki. Są to umiejętności, które można nabyć jedynie w toku praktyki. Opanowanie tej techniki wymaga od 7 do 10 lat nauki, opartej na zasadzie ścisłego kontaktu osoby zajmującej się koronkarstwem z osobą uczącą się, której przekazuje się wiedzę wyłącznie ustnie i metodą praktycznej nauki.
©2010 tłumaczenia na język polski: Polski Komitet ds. UNESCO