Kategorie:
Kultura

Podsumowanie – 48. sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa, Pusan (Korea Południowa), 19–29 lipca 2026

Republika Korei była gospodarzem sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa po raz pierwszy od przystąpienia do Konwencji w 1988 r. W uroczystości otwarcia wziął udział prezydent Lee Jae-myung, który w swoim przemówieniu nawiązał do symbolicznej zbieżności obrad Komitetu w Korei z przypadającą w tym roku 150. rocznicą urodzin Kim Gu (1876–1949), jednego z najważniejszych działaczy koreańskiego ruchu niepodległościowego. Wyraził również nadzieję, że sesja stanie się nowym kamieniem milowym w dziedzinie ochrony światowego dziedzictwa oraz współpracy międzynarodowej.

Według organizatorów w posiedzeniu uczestniczyło 2929 przedstawicieli 155 państw-stron Konwencji, w tym delegacje rządowe, obserwatorzy, reprezentanci organizacji pozarządowych oraz środowisk akademickich.

Pierwszego dnia obrad Komitet omawiał dokument „Busan Declaration”, rozszerzający dotychczasowe pięć strategicznych celów Konwencji (Credibility, Conservation, Capacity-building, Communication, Community – tzw. 5C) o szósty element – „Collaboration”. To pierwsze rozszerzenie tego zestawu od 2007 r., kiedy w Christchurch (Nowa Zelandia) dodano „Community”. Deklaracja odpowiada na rosnącą liczbę zagrożeń dla dziedzictwa związanych z konfliktami zbrojnymi, zmianami klimatycznych i nowymi inwestycjami, wskazując międzynarodową współpracę jako warunek skutecznej ochrony dziedzictwa.

Komitet przyjął również dokument strategiczny World Heritage Strategy for Small Island Developing States (SIDS) 2026–2034, wspierany budżetem 13 mln USD, mający wzmonić zdolności małych rozwijających się państw wyspiarskich do identyfikacji, ochrony i zarządzania obiektami światowego dziedzictwa.

Podczas sesji swoją premierę miała także publikacja powstała w wyniku konferencji w Nairobi (Kenia) w 2025 r., poświęconej pojęciu autentyczności w systemie Konwencji z 1972 r.: „Heritage Authenticity in Theory and Practice in Africa” (Springer–UNESCO, 2026).

 

Wyniki obrad

Komitet rozpatrzył 30 wniosków o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa, 3 wnioski dotyczące rewizji i modyfikacji już wpisanych obiektów oraz 147 raportów o stanie zachowania. W rezultacie:

Na Listę Światowego Dziedzictwa wpisano 25 nowych obiektów (19 kulturowych, 5 przyrodnicznych, 1 mieszany), zatwierdzono rozszerzenie wpisu koreańskich równin pływowych Getbol (Korea Południowa) oraz renominację parku narodowego Garamba (Demokratyczna Republika Konga). Sesja przyniosła też pierwsze w historii wpisy dla trzech państw afrykańskich – Związku Komorów, Wysp Świętego Tomasza i Książęcej oraz Sudanu Południowego. Wśród nowych wpisów znalazły się m.in. stanowiska archeologiczne dawnych stolic władców japońskich Asuka-Fujiwara, z okresu kształtowania się scentralizowanego państwa, położone w prefekturze Nara (Japonia), chińskie stanowiska rzemieślniczego przemysłu porcelanowego w Jingdezhen oraz plaże w Normandii, miejsca lądowania aliantów D-Day w Normandii (1944), wpisane jako tzw. miejsce pamięci (site of memory).

Wśród nowych wpisów szczególne znaczenie dla Polski ma inskrypcja Modernistycznego centrum Gdyni (Gdynia Modernist City Centre), dokonana 27 lipca 2026 r. – to 18. polski obiekt na Liście Światowego Dziedzictwa i wyjątkowy przykład powojennego rozwoju urbanistycznego i architektonicznego okresu międzywojennego, obejmujący główne ulice, zabudowę willową na Kamiennej Górze oraz zespół gmachów użyteczności publicznej. Wpis zbiega się z obchodami stulecia nadania Gdyni praw miejskich

Pełna lista wraz z opisem znajduje się na stronie UNESCO.

Na Listę światowego dziedzictwa w zagrożeniu wpisano 6 dóbr:

  • Tyr (Liban)
  • Chersonez Taurydzki – antyczne miasto i jego wiejskie zaplecze (chora) (Ukraina)
  • Historyczne centrum Paramaribo (Surinam)
  • Krajobraz migracyjny Boma-Badingilo (Sudan Południowy) (vii) (ix) (x), obejmujący trasy jednej z największych migracji ssaków lądowych na świecie – wpis dokonany w trybie nadzwyczajnym
  • Zamki góry Amel (Liban) (ii) (iv) – wpis dokonany w trybie nadzwyczajnym
  • Sebastia (Palestyna) (iii) – wpis dokonany w trybie nadzwyczajnym

Trzy ostatnie obiekty zostały jednocześnie wpisane po raz pierwszy na Listę światowego dziedzictwa i od razu umieszczone w grupie miejsc zagrożonych – zastosowanie procedury nadzwyczajnej oznacza rosnącą skalę zagrożeń dla dziedzcitwa w regionach dotkniętych konfliktem i brakiem stabilności.

Z Listy światowego dziedzictwa w zagrożeniu po długiej debacie skreślono Historyczne centrum Wiednia.

Kolejna, 49. Sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa odbędzie w 2027 r. w Stambule.